• Tamer Gerek

Kelebek Etkisi Nedir?


Bugün verdiğiniz kararların, dünyanın geleceğini şekillendirdiğinizi biliyor muydunuz?

Sebebi ise hiç bir kararınızın soyutlanmış bir seçim olmadığı, bir olay zincirinin sonucu olmasıdır.

1960'lı yıllarda Amerikalı meteorolog ve matematikçi Edward Norton Lorenz tarafından formüle edilen bir isim ve kavram olan kelebek etkisi, masum bir kelebeğin gökyüzünde kanat çırpmasıyla dünyanın öbür ucunda bir fırtına yaratması veya bir uçağın türbülans deneyimlemesine neden olabilecek bir etkidir.

Edward kelebek etkisini, hava tahminlerini havadaki kesin değişkenlerini hesaplayan bir bilgisayar vasıtasıyla, sadece bir dakikalık rüzgar hızında, hava sıcaklığında, veya nem oranında yaşanan değişikliğin iki ay sonraki hava durumundaki değişimin sebebi olabileceğini kanıtladıktan sonra insanlara kabul ettirmeyi ve popüler bir kavram haline getirmeyi başardı.

Fakat bu kavramın sadece hava tahminlerinde geçerli olmadığını, her küçük davranışımız, hareketlerimiz hatta kurduğumuz hayallerimizin bile geleceğimizi büyük ölçüde değiştirebileceğini anlayabiliriz.

Realitede geçen her bir olay, geçmişte yaşanan bir eylemin sonucudur.

Peki, kelebek etkisini nasıl ilişkilendirip fiziksel olarak gerçekliğini kanıtlayabiliriz?

Gerçeklikte yaşanan her bir hadise, geçmişte yaşanan olayların sonucudur, ancak bir çoğumuzun da mutlaka bileceği veya daha önceden duyduğu sizlere sunacağım örneklerden de ne kadar küçük gibi gözüken olayların dünyayı ne denli değiştirdiğini bir hatırlayalım.

Birinci dünya savaşı, şimdiki hayatımızın seyrini bile değiştiren bir olaydı, peki hiç gerçekleşmeseydi ne olacaktı? Teorik olarak baktığımızda belki aynı ölçüde farklı bir yıkım da yaşanmış olabilirdi tabii, ama sadece bir düşünün...

Teorisyenlere göre, birinci dünya savaşı hiç yaşanmasaydı, ikinci dünya savaşı da gerçekleşmeyip, Hitler hiçbir zaman güç sahibi olup 60 milyon masum insanın ölümüne sebep olamazdı. Teorisyen araştırmacıların analizlerine göre, Orta Doğu'da yaşanan karışıklıkların, savaşların ve meydana çıkan terör örgütlerinin de sorumlusu birinci dünya savaşının sonucu olarak görülüyor.

Birinci dünya savaşı tabii ki bir çok olayın birleşimiyle meydana gelmiştir, fakat tüm o yaşananların olay zincirini tek bir çıkış noktasına daralttığımızda ve o küçük ve dışarıdan önemsiz gibi gözüken olayı değiştirdiğimizde olay örgüsünün tamamen değiştiğini görebiliriz.

Şimdi vereceğim örnekteki önemsiz gibi gözüken hadise, bir arabanın yanlış bir dönüş yapmasıdır, ve o araç Avusturya-Macaristan İmparatorluğu varisi olan Franz Ferdinand'ı taşımaktaydı. 28 Temmuz 1914'te sabahı aktarılan bilgiye göre Franz'ın aracına el bombası atılarak saldırı düzenlenmeye çalışıldı fakat saldırganlar başarılı olamayıp, el bombası arkadaki aracın yolcularına isabet etmiştir.Günün ilerleyen saatlerinde Franz yaralıları ziyaret etmek istedi ve yolda arabasının sürücüsü yanlış caddeye dönüş yaptı.

Bu sokakta bir arabanın önünde duran 19 yaşındaki Sırp Gavrilo Princip, o sabah Franz'a düzenlenen saldırıya dahil olan bir kişiydi. Yanlış girdikleri yoldan dönmeye çalışırken, saldırgan arabada kim olduğunu fark etti ve Franz Ferdinand ile eşini öldürdü.

Franz'ın aracı yanlış yola dönüş yapmasaydı vurulmazdı, vurulmasaydı, Avusturya-Macaristan imparatorluğu, Onu vuran kişinin ülkesine savaş açmazdı bunun sonucunda ise Almanya Rusya'ya savaş açmazdı sonrasında ise Birleşik Krallık, Fransa ve Belçika yüzünden Almanya'ya savaş açmazdı ve böylece birinci dünya savaşı başlamazdı.

Franz suikaste kurban gitmeseydi, birinci dünya savaşı hiç yaşanmayacaktı, belki de önüne geçilemeyecekti, fakat kesinlikle farklı bir olay yaşanacaktı.

Her şeyin sebebi bir arabanın yanlış dönüşü oldu...

Konu hazır Dünya savaşları iken, bir tetiğin çekilmesi, 60 milyon insanın hayatını kaybetmesini ve ikinci dünya savaşını önleyebileceğini duymuş olabilirsiniz. 1918'de Fransız bir köy yakınlarında cephede İngiliz ve Alman askerleri savaşırken, er Henry Tandy'nin atış menziline bitkin, yaralı bir Alman askeri girdi. 29 yaşındaki bu Alman asker, Bavyere Alayı'nda görevli Adolf Hitler'di. İki asker göz göze geldi. Alman asker düşmanına silahını doğrultacak gücü bulamadı. Yaralı bir düşman askeri vurmak istemeyen er Henry Tandy silahını indirdi. Hitler, İngiliz asker tarafından bağışlandığı için, "teşekkür ederim" anlamında başını öne eğdi ve sonra koşarak atış menzilinden çıktı. Onu vursaydı, Hitler İkinci Dünya savaşını açamazdı, ve korkunç katliamlar hiç yaşanmazdı, veya ikinci dünya savaşı yaşansaydı bile çok farklı yaşanırdı.

Fakat şunu bir düşünün! Henry tetiği çekseydi, belki savaş yinede başlardı, ama 60 milyon insan can vermezdi, ve o 60 milyon insan belki geleceğin Einstein'ı, veya Dünya açlık sorununa çözüm getirebilecek bilim adamları olabilecek çocuklar doğurabilirdi, ama ne yazık ki bunların hiçbiri bir insanın tetiği çekmeyi tercih etmediği için olamadı.

Bu örnek de oldukça ilginç ve popülerdir, çünkü 35. Amerikan başkanı John F. Kennedy suikast edilmemiş olsaydı, Birleşik Amerika Devletlerinin geleceği muhtemelen çok farklı olurdu. Peki, ya yaklaşık 20 yaşlarında iken, bir gününde farklı bir şey yapmayı tercih etmiş olsaydı belki de hiç öldürülmezdi.

Suikaste kurban gitmeden 23 yıl önce 1940'da, yaşadığı sırt ağrısı ile bitmeyen mücadelesinin arkasındaki sebep olarak spor yaparken bir kaza geçirmesiydi. Sırtı ağrımasaydı suikast edildiği gün sırt desteği kullanmazdı, ve sırt desteği takmamış olsaydı, ölümcül olmayan ilk vuruşun ardından düşmüş olurdu. Fakat, düşmek yerine sırt desteğinden dolayı dimdik durmaya devam etti, ki bunun sayesinde ikinci ve ölümüne sebep olan vuruşa karşı koyamadı.

Birçok uzmana göre, uzun yıllar önce meydana gelen bu spor kazasından kaynaklanan ve uzun yıllar boyunca bel ağrısı nedeniyle sırt desteğini kullanmamış olsaydı, Kennedy'nın ilk vurulmasından sonra düşüp kolayca ikinci atıştan saklanabileceğini açıkladılar.

Ya da 11 Eylül sabahı işine geç kalan onlarca insanı ele alalım, örneğin 16 yıldır son derece başarılı olan Family Guy isimli dizinin yaratıcısı Seth McFarlane uçuşundan önceki gece çok sarhoş olmuş ve ikiz kulelere çarpacak olan uçağa yetişememişti, fakat uçağa binseydi milyonlarca dizisini izleyen insan vakitlerini başka türlü geçirmelerine sebep olurdu ve belki şu anki dünya çok farklı olurdu.

Peki, uzay mekiklerinin yakıt tankının 1,5 metre olan genişliğinin sebebinin 2000 yıl önce Roma İmparatorluğunun sebep olduğunu biliyor muydunuz?

ABD’nin uzaya gönderdiği uzay mekiğinin yakıt tanklarının genişliği 4 feet, 8.5 inçtir (yaklaşık 1,5 metre). Uzay mühendisleri bu tankları genişletmek istemişler, ancak başaramamışlardır, çünkü bu tanklar fırlatma rampasına trenle gönderilmek zorundadır ve söz konusu tren yolu tünellerden geçmektedir. Tünellerin genişliği ise tren raylarının arasındaki genişlik olan yaklaşık 1,5 metreden biraz fazladır, çünkü önceden tren rayları İngiltere’de böyle yapılmıştır ve ABD demiryolları İngiliz göçmenler tarafından inşa edilmiştir.

Peki sizce neden İngilizler bu genişliği kullanmışlardır?

Çünkü ilk tren raylarını yapanlar eski tramvay yolunu inşa edenlerdir ve tramvay yolunun genişliği tam olarak bu ölçüydü. Bunun sebebi ise bu ölçünün vaktiyle at arabalarını yaparken kullanılan genişlik ölçüsüydü.

At arabalarındaki tekerlekler arasında neden bu ölçü dikkate alınmış olabilir sizce?

Çok eskiden beri İngiliz topraklarından gelip geçen araçlar bu ölçüyü ortaya çıkarmıştır. Arabalar için başka bir ölçü kullanıldığında tekerlekler engebeli arazi üzerinde kalmakta ve kısa sürede bozulmaktadır.Bu eski yol izleri nasıl ortaya çıkmasının sebebi ise İngiltere’deki ilk uzun mesafeli yollar Roma İmparatorluğu tarafından kendi savaşçıları için açılmıştır.

Peki, Romalıların yol izleri neden bu ölçüdeymiş?

Çünkü Roma İmparatorluğu’nun ilk savaşçılarının arabaları yan yana getirilmiş iki atın çektiği araçlardır ve iki atın kalçalarının genişliği 4 feet, 8,5 inçtir yani yaklaşık 1,5 metredir.

Bunun gibi daha birçok örnek vardır ve mutlaka siz de kendi hayatınızda küçücük gibi gözüken veya zararsız gibi gelebilecek tercihten sizin de hayatınız çok farklı bir yön aldığını siz de deneyimleyebiliyorsunuzdur.

Ancak bunların hepsi ne anlama geliyor?

Hayatınız çok değerli ve varlığınıza neden olan milyarlarca olaydan ve milyarlarca kişinin tercihlerinden kaynaklandığını artık siz de biliyorsunuz. Bu yüzden her zaman kendi isteğiniz doğrultusunda adımlar atın. Hadi, hoşlandığınız o kişiyle konuşmaktan korkmayın, çünkü on yıl sonra o kişiyle bir aile kurmuş olabilirsiniz, ya da her zaman hayal ettiğiniz o fikri, veya geziyi gerçekleştirin çünkü yapmazsanız neler kaçırdığınızı hiçbir zaman öğrenemeyeceksiniz.

Kısacası, bu zamana kadar hayatınızın çok da bir önemi olmadığını düşündüyseniz, yanılıyorsunuz, çünkü siz çok önemlisiniz!

Referanslar:

- http://news.mit.edu/2008/obit-lorenz-0416

- http://www.history.com/topics/world-war-i/world-war-i-history

- http://www.bbc.com/news/uk-england-28593256

- https://www.snopes.com/history/american/gauge.asp

Spiritüalizmde Bu Hafta

Copyright © 2016 Galaktik Haber Tüm Hakları Saklıdır.